“Bevrijd mij van de last die je voor me bent”
Een lezer van De Standaard (26/3/08, p. 21) meent dat zijn vrouw een daad van liefde heeft gesteld toen ze zich door euthanasie uit het leven liet nemen. Ze heeft haar man verder lijden bespaard door te kiezen voor de dood. Is dit het toppunt van liefde: geen last zijn voor mekaar, de relatie uitmaken.
Dat deze opvattingen nu gemeengoed worden (3/4 van de lezers van De Standaard vinden euthanasie op kinderen en dementerenden een goede zaak) lijkt mij de kroon op het werk dat al langer bezig is: een individualistische levensstijl loopt uit op de dood.
Mondelinge getuigenissen van verpleegsters leren me dat de praktijk nog veel minder verheven is: familieleden vragen de dokter om het leven van hun aftakelende moeder te beëindigen zodat ze verder kunnen met hun eigen leven: op skivakantie gaan in dit voorbeeld. Zaken als leven en dood van nabije familie storen ons. We hebben er geen tijd voor want we moeten voort met ‘belangrijkere zaken’: carrière, vakantie, comfort, cocooning. We worden niet graag gestoord, zeker niet door ‘lastige zaken’ als een zorgbehoevende moeder.
Ik wil wegvluchten!
Andere mensen kiezen er zelf voor om de ander niet tot last te zijn, om niet hulpbehoevend te worden, om steeds zelf de touwtjes in handen te hebben, eigen beslissingen te nemen, eigen wil te kunnen doen. Het is een levensstijl die enkel (ogenschijnlijk) vol te houden is wanneer men beschikt over de middelen om zijn eigen wil te kunnen uitvoeren: geld, macht, bewegingsvrijheid, gezondheid,…
Ik noem dit het ‘onbewoond-eiland-paradijs’. Alleen op je eiland en je mag er doen wat je wil. Wel een beetje eenzaam, tenzij je er samen bent met iemand die juist het zelfde wil. En die je dan ook af het eiland kan duwen wanneer er onenigheid komt. (Of je kan het anders aanpakken: je vertrekt zelf naar een nieuw eiland.)
Eigenlijk is dit geen samen-leving meer, maar het zoeken naar een evenwichtige manier om elk voor zich te kunnen leven. Het leven is als een TV-toestel met zeer veel kanalen. Wanneer een uitzending je niet meer aanstaat, zap je weg naar een ander kanaal. Van het ene eiland naar het andere, van de ene partner naar de andere. Het kan voor wie er het geld en de gezondheid voor heeft. Als de mogelijkheden je ontbreken (bijvoorbeeld: je wordt ziek, depressief of je verliest je job), dan doemt het spook op van de hulpbehoeftigheid. Je moet rekenen op de hulp van iemand anders om je voort helpen. Erger nog, voor de spiegel moet je toegeven dat je niet succesvol bent, dat je faalt. In dat geval staat onze ‘liefdevol-bezorgde’ samenleving voor je klaar met een steriel spuitje om je uit je lijden te verlossen. Het spuitje van euthanasie, maar evengoed het spuitje van drugs of geneesmiddelen om je een ‘beter gevoel’ te geven. Of het spuitje van andere ‘goed-gevoel-verstrekkers’: seks, drugs en rock&roll: er even tussenuit, de sleur doorbreken, een city-trip, “vlucht” naar de Dominicaanse Republiek, party,… of welke kick dan ook.
You never walk alone!
Wat is het alternatief? Leven zoals Jezus! Dat is: leven in relatie. Niet op zichzelf leven, niet op een onbewoond eiland, niet als enig kind, maar in een familie met vele broers en zussen, in relatie tot je hemelse Vader. Het ‘hemels paradijs’ is er één waar man en vrouw samen één zijn en blijven, in goede en kwade dagen. Het is het koninkrijk van God waar men elkaar vergeving schenkt. In plaats van af te haken voor het lijden, of van er in een boog omheen te gaan, gaat men door het lijden heen. Maar nooit alleen en eenzaam: het kruisbeeld toont dat Jezus in het lijden bij je is. Wie door het lijden gaat, kan de hand van Jezus vasthouden.
Weer worden als een kind
Leven als Jezus, de Zoon van God: dat is leven als zoon of dochter van God. Wie niet wordt als een kind kan het rijk der hemelen niet binnen gaan (Matteüs 18,3). Het is in alles vertrouwen op je hemelse Vader, zelfs in het uur van de dood (bid voor ons, Moeder Gods, nu en in het uur van de dood).
Leven als Jezus, je naaste beminnen als jezelf, vertrouwen op God, dat kan je NIET uit jezelf. Elke mens is onderhevig aan de macht van de zonde die maakt dat we onszelf beschouwen als Heer en God (zelfbeschikkingsrecht, eigen beslissing) en God gaan beschouwen als de verpester van onze vrijheid en vreugde.
Maar Christus heeft voor ons de macht van zonde en dood tenietgedaan door zijn overgave aan het kruis en zijn verrijzenis uit de dood.
Meer nog, van bij de Vader zendt Hij de heilige Geest die ons doet uitroepen ‘Abba, Vader’.
Allen die zich laten leiden door de Geest van God, zijn kinderen van God. De geest die gij ontvangen hebt, is er niet een van slaafsheid, die u opnieuw vrees zou aanjagen. Gij hebt een geest van kindschap ontvangen, die ons doet uitroepen: Abba, Vader! De Geest zelf bevestigt het getuigenis van onze geest, dat wij kinderen zijn van God. (Romeinen 8,14-16)
Gods Geest laat ons reeds op aarde leven in het goddelijke leven: het hemels paradijs op aarde, het Rijk Gods midden onder ons. Hij wekt in ons de geest van Jezus op: een geest van liefde, vrede, vergevingsgezindheid, zelfgave in plaats van zelfneming.
“Waar de Geest des Heren is, daar is vrijheid.” (2 Korintiërs 3,17)
De ware vrijheid is niet ongestoord op je onbewoond eiland zitten (of achter je PC, in je ommuurde tuin, of op je toilet), de ware vrijheid is thuis komen in de familie van God, samen-leven met elkaar als kinderen van eenzelfde Vader. En het is de Geest van God die dit in je bewerkt.
“Het is niet goed dat de mens alleen blijft,” zegt de Heer in Genesis 2,18. We zijn gemaakt om in relatie te leven, relaties die blijven voortduren ook als ziekte het menselijk contact moeilijk maakt: de zorg van of voor de ander blijft onze manier om in relatie te leven want liefde vergaat nooit, liefde is nooit verloren gegeven.
Jezus is de Heer
Laten we niet meebouwen aan een cultuur die uitloopt op de dood. Een cultuur van het individualisme, een zogenaamde vrijheid van het eigen beschikkingsrecht die in haar ultieme consequentie niet anders kan dan doodlopen en dan nog liever de holle dood gaat bejubelen dan te moeten toegeven dat een mens maar leeft van vergeving en van samen-leven in Gods liefde dankzij Jezus Christus en door de gave van de Geest.
Laten we meebouwen aan een beschaving van de liefde door nederig open te staan voor de Helper, de heilige Geest die leven geeft. Door te durven onszelf over te geven aan Gods Woord van waarheid. Door Jezus (die de dood overwon) de Heer te laten zijn over ons leven, door daden van naastenliefde, vergeving en bevrijding voor ons mede-mensen.
Aan allen echter die Hem wel aanvaardden, aan hen die in zijn Naam geloven, gaf Hij het vermogen om kinderen van God te worden. (Johannes 1,12)
